17 Comments
User's avatar
⭠ Return to thread
Stef Hublou's avatar

Met belangstelling volg ik het denken van Maarten Boudry sinds meer dan vijftien jaar. Nieuwsgierig volgde ik het nieuws van de nieuwe richting die de analyses uitgaan in de boeken over de Verlichting. Verlichting die ik in principe een zeer waardevolle ontwikkeling vind in ons westers denken. Ook trots op het eigen Europese denken en onze waarden koester ik, zoals bijvoorbeeld Mia Doornaert, Jonathan Holslag en Rik Torfs, analisten die ik ook alle drie sinds zowat een kwarteeuw volg, en die ik persoonlijk heb mogen leren kennen, wat mijn begrip van hun opinies heeft verdiept en bevestigd.

Naar aanleiding van het stuk rond het Verlichtingsboek van Maarten Boudry in De Telegraaf kan ik mij een standpunt vormen over de nieuwste pistes. In dat stuk geeft M. B. af op wie zich in zijn denken laat lijden door sympathie voor de tienduizenden doden in Gaza en het lot van honderdduizenden in de verdrukking in dat deel van de wereld.

Geen wonder dat de filosoof moet erkennen dat hij vrienden verliest met deze vreemde, weinig empathische standpunten die lijken te getuigen van beperkte emotionele intelligentie en intelligente emotie.

Ik las het stuk uit die Nederlandse krant. Er zit enige logica in. Maar de (technologische) Vooruitgang en de Overvloed krijgen hier zoveel waardering, dat bepaalde humane waarden er aan opgeofferd worden.

Ieder met die opvattingen zou eens moeten spreken met mijn intellectuele partner professor emeritus Piet Nijs van de KU Leuven. Een hoogleraar in vijf disciplines geschoold, waaronder filosofie, lichamelijke opvoeding, psychiatrie en seksuologie. Een man met tienduizenden uren praktijk als therapeut. Die weet dus haarfijn wat er in de levens van honderdduizenden landgenoten in deze tijd grondig fout loopt.

Deze filosoof en schrijver heeft het niet toevallig - boos, teleurgesteld en beschuldigend - over "deze overvloedsmaatschappij". Terwijl Maarten Boudry blijft dromen over "overvloed" voor de mens, ook in tijden waarin de eindigheid van de natuurlijke rijkdommen, soorten en ertsen pijnlijk duidelijker wordt, dag na dag na dag.

Waarden als gezin, familie, liefde en opvoeding komen naar mijn aanvoelen in het denken van Boudry en helaas bij vele tijdgenoten in het leven, in de verdrukking en worden opgeofferd.

Opgeofferd aan schijnwaarden als bergen spullen, prestigegoederen, geld op de bank en veelsoortige consumptie. En ook aan workaholic leefstijlen. Zeer veel landgenoten hebben toenemend nood aan steun van gesprekken met therapeuten. Veel jongeren lopen verloren. Met als pijnlijk hoogtepunt het verschijnen van kinderen van niet meer dan tien jaar die op Spoed belanden met zelfdodingsplannen! Zoals de befaamde kinderarts Peter Adriaenssens tot zijn verbazing na veertig jaar dienst moet signaleren.

Het soort denken van Maarten Boudry begrijp ik overigens wel, van waar het komt, van binnenuit. Ik heb ook scherpzinnigheid meegekregen, en ik kan ook zeer positief en vitalistisch, optimistisch schrijven en analyses en syntheses maken. (Ik publiceerde opiniestukken via Knack.be en De Standaard, en mijn blog telt intussen meer dan duizend bijdragen over een waaier aan actuele onderwerpen). Naar mijn aanvoelen schiet onze jonge Gentenaar in dat optimisme echter ver door. Als ik onze biografieën vergelijk, vermoed ik dat ik de reden voor die soms "onmenselijke" bias kan benoemen.

Zelf heb ik drieduizend hulpverlenende gesprekken gevoerd aan de hulplijn Tele-Onthaal, in mijn veertiger jaren. Ook palliatieve medemensen heb ik opgevangen als vrijwilliger in een ziekenhuis; en in een wijk met veel immigranten heb ik elf jaar taken opgenomen en de dialoog bevorderd met tienermannen van Marokkaanse origine, wat voorwaar vaak geen sinecure bleek. Van Boudry is zo niets bekend.

Wie te weinig van zijn tijd en zijn energie aan het helpen van medemensen in moeilijkheden besteed, die gaat licht freewheelen. Zweven en snelle gedachtegangen ontwikkelen, overmatig optimistisch, "vrij" en bevlogen. Boudry's denken is in die zin wellicht slachtoffer van zijn "succes" als persoon. Zijn existentiële houding gaat daardoor in de fout.

Het geval Gaza maakt dit meer nog dan voorheen duidelijk. Het meevoelen met tijdgenoten die door afschuwelijk lijden gaan, ten gevolge van groot onrecht, raakt en inspireert hem veel te weinig. Het woord hersenspinsels lijkt hier dan ook op zijn plaats. Ook al zijn de redeneringen vaak boeiend, want niemand kan ontkennen dat de man razend intelligent is. Juist daardoor lijken zijn teksten problematisch: meer dan dat zij inzicht bijbrengen dreigen ze de humaniteit van onze tijdsgeest aan te tasten. Het heil van mens en biosfeer, om het met een oud woord te zeggen.

Ter info: persoonlijk ben ik Master in de moderne geschiedenis (socio-economische geschiedenis), en ik ben ruim universitair geschoold in de sociale en culturele antropologie, de wetenschapsfilosofie en de theologie (KU Leuven). Als autodidact heb ik mij onder andere toegelegd op de figuur en het denken van Charles R. Darwin & Winston S. Churchill, op psychologie, op de ethologie van de grote mensapen, op veldbiologie en op het vraagstuk van het menselijk geluk, de mentale gezondheid en de opvoeding.

Expand full comment